Sulphamezathine Nedir?
Bileşimi
-
1 ml çözelti = 160 mg Sülfadimidin sodyum tuzu içerir.
-
Çözelti berrak, kırmızı renklidir.
-
Form: Oral çözelti.
Farmakolojik Özellikleri
-
Etki Mekanizması: PABA’dan dihidrofolik asit sentezlenmesini engelleyerek bakterilerde folik asit sentezini durdurur. Bu sayede DNA sentezi kesilir ve çoğalmaları engellenir.
-
Etkisi: Bakteriostatik ve koksidiostatik.
-
Etki Spektrumu:
-
Gram pozitif aeroblar: Staphylococcus aureus, Streptococcus spp., Corynebacterium spp., Actinomyces spp., Listeria monocytogenes, Erysipelothrix rhusiopathiae.
-
Gram negatif aeroblar: E. coli, Klebsiella spp., Salmonella spp., Proteus spp., Yersinia spp., Pasteurella spp., Haemophilus spp., Actinobacillus spp., Bordetella spp.
-
Anaeroblar: Bacteroides spp., Fusobacterium spp., bazı Clostridium spp., Chlamydia spp.
-
Orta duyarlı: Bazı Mycobacterium spp., bazı Nocardia spp.
-
Dirençli: Rickettsia spp., Leptospira spp., Pseudomonas aeruginosa, Mycoplasma spp.
-
-
Farmakokinetik:
-
Sindirim sisteminden hızla emilir, 2–8 saatte plazmada doruk düzeye ulaşır.
-
12 saate kadar plazmada yüksek konsantrasyonda kalır.
-
Plazma proteinlerine %80 bağlanır.
-
İlk 24 saatte %35–50’si idrarla atılır.
-
Suda iyi çözünen metabolitleri sayesinde kristalüri riski daha düşüktür.
-
Endikasyonları
Kuşlarda ve kümes hayvanlarında:
-
Koksidiyoz (kanlı ishal)
-
Salmonelloz (tifo, pullorum)
-
Kolibasiloz (E. coli enfeksiyonları)
-
Pasteurelloz (tavuk kolerası, koriza)
-
Tavuk tifosu ve hava kesesi enfeksiyonları
Diğer türlerde (sığır, koyun, keçi):
-
Gastroenteritis, kolibasillosis, koliseptisemi, koksidiyoz.
Dozaj ve Kullanım
-
Etçi tavuk ve hindiler (prospektüs):
-
İlk gün: 160 mg/kg canlı ağırlık (≈ 1 ml/kg suya)
-
Sonraki günler: 80 mg/kg (≈ 0.5 ml/kg suya)
-
Süre: 4–7 gün
-
-
Kafes kuşları (kanarya, muhabbet, saka vb.):
-
1 litre içme suyuna 1–2 ml Sulphamezathine %16
-
3–5 gün (ağır vakalarda 7 gün)
-
Tedavi süresince yalnızca ilaçlı su verilmelidir.
-
💡 Örnek: 20 g’lık bir kanarya için günlük doz yaklaşık 15–30 mg sülfadimidin’dir. Bu nedenle toplu suluk uygulaması en güvenli yöntemdir.
Yan Etkiler
-
Uzun süreli kullanımda alyuvar ve trombosit sayısında azalma
-
Kanama sendromu (koksidiyoz tedavisinde görülebilir)
-
Böbreklerde kristalüri (özellikle susuz kalmış hayvanlarda)
-
Uzun süreli kullanımda hepatotoksisite, hipotiroidizm
-
Yeni doğan yavrularda dikkatle kullanılmalı
-
Aşırı duyarlılık reaksiyonları görülebilir
Klinik Uyarılar
-
Tedavi sırasında yeterli su tüketimi sağlanmalı.
-
Böbrek yükünü azaltmak için gerekirse idrar alkalileştirilebilir.
-
Sülfonamidler kanama eğilimini artırabileceği için tedavi sırasında Vitamin K takviyesi önerilir.
-
İlaçlı su 6 saatten fazla bekletilmemelidir.
-
Suluklar boş bırakılarak kuşların ilaçlı suyu hızlı tüketmeleri sağlanmalıdır.
-
Tedavi sonrası B vitamini ve probiyotik desteği önerilir.
-
Yumurta tavuklarında kullanılmaz (yumurtada kalıntı riski).
İlaç Etkileşimleri
-
PABA ve türevleri (prokain, bütokain) → antagonistik etki
-
Prokain penisilin G → birlikte kullanılmamalı
-
Folik asit, nikotinamid, kolin, B vitaminleri → antagonistik etki
-
Diüretikler → trombosit azalmasına yol açabilir
-
Glukoz, sublime gibi maddeler de antagonistik etki gösterebilir
Özet
Sulphamezathine %16 (Sülfadimidin Sodyum), kuşlarda en sık koksidiyoz, salmonella, E. coli ve pasteurella enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan, güçlü bir sülfonamid antibakteriyel ve antikoksidiyal ilaçtır.
-
Doz: 1–2 ml / litre su, 3–5 gün (ağır vakalarda 7 gün)
-
Etki: Bakteriostatik + koksidiostatik
-
Avantaj: Hızlı emilim, uzun etki süresi, düşük kristalüri riski
Veteriner hekim kontrolünde kullanılmalıdır.